Eski Bayramlar Eski Paralar

Her yaştaki insanın kendisine göre bir “eski bayram” anlayışı vardır. Herkese göre eski bayramlar daha iyidir.
18 yaşındaki bir genç için “eski bayramlar” 10 yıl, en fazla 15 yıl önceye aittir ve bugünkü bayramlarla kıyaslanamayacak derecede çok daha iyidir. 50 yaşındakiler için ise 40 yıl, 30 yıl önceki bayramlar daha iyidir.

18 yaşında olup eski bayramlar daha iyi idi diyen bir genç doğmadan önce bile “Eski bayramlar daha iyiydi” diyenler vardı.

Ben çocukluğumdan hatırladıklarımı yazayım:
Çocukluğum ve bayramlar deyince aklıma hep para gelir. Çünkü yoksul bir aileydik. Bayram harçlıkları bana gerçekten bayram olurdu.

Herkes herkesi ziyaret ederdi. O zamanlar hiç kimse bayramda tatil yerlerine gitmeyi düşünmezdi. Komşular birbirlerini ziyaret eder bayramlaşırlardı.
Bizim mahallede gayrimüslimler bile bayramımızı kutlardı. Hediye alanlar bile olurdu.

Şimdi kapı komşumuz selam dahi vermiyor derecede soğuk insanlar. Bu muhitte eski İstanbul şehir kültürü kalmadı. Birkaç yaşlı gayrimüslimden başka eski güzellikleri devam ettiren yok. Her yer sonradan görme şaşkınlarla dolu. Bayram onlar için uzak tatil yerlerine gitmekten başka hiç bir işe yaramaz.

Bayramlarda evimize paket paket şekerlemeler, lokumlar gelirdi. O zaman çikolata hem pahalıydı hem insanların alım gücü daha azdı. Bu yüzden neredeyse hiç kimse bayram şekeri olarak gideceği yerlere çikolata götürmezdi.
Gelen paketlerin çoğunu açmazdık. Bayramlaşmaya gideceğimiz yerlere götürürdük. Kim bilir belki onlar da başkalarına götürüyordu. Bir paket şeker bayramda elden ele dolaşıyor olmalıydı.

Biz çocuklar büyüklerin ellerini “para için” öperdik. Rahmetli amcalarımdan biri bayramda çocuklara vermek için özel olmak üzere bankadan 10 liralık banknotlar alırdı. Henüz hiç kullanılmamış gıcır gıcır kâğıt paralar…

Bu yeni paralar abimle beni daha çok sevindirirdi. Tabi o zamanın 10 lirası ile bugünkü 10 lira aynı değerde değil. O zamanın 10 lirası belki bugünün 3 veya 4 lirası kadar değerdeydi. Rengi yeşilimsiydi. Bugünküne göre küçük ebattaydı. Bunlar tedavülde uzun süre kalamamıştı çünkü o zamanlar enflasyon hızla yükseliyordu. Bir de şu var ki o zamanın az parası ile çocuklar daha çok şey alabiliyordu. Yani zaman çok değişti. Bugünün çocuklarının satın aldıkları şeyler çok daha pahalı. Biz şeker alırdık, gazoz, bisküvi, vs. alırdık. Şimdikiler böyle şeylere pek tenezzül etmez. Cep telefonunu yenileyecek veya henüz yoksa yeni cep telefonu alacak. İpod nedir bilmiyorum şimdi çocukların büyük ihtiyacı.

Ben daha küçükken (hayal-meyal hatırlıyorum) 10 liralar yeşildi. Bir de 5 liralık kâğıt paralar vardı ki onların rengi maviydi. Hoş bir rengi vardı. En çok 5 lira kâğıt paraları severdim.