Alıntı Çalıntı

İinternette sitelerde ve bloglarda yayımlanmak üzere başka sitelerden izinsiz yapılan alıntı yazılarda kaynak belirtilse bile bu bir hırsızlıktır. Çünkü aynı yazı iki ayrı yerde olduğu zaman Google birisine öncelik tanıyor. Böylece bir yazı için saatlerce uğraşıp emek veren kişinin bütün emekleri boşa gidiyor. Diğer kişi onun yazısını birkaç saniyede ahlaksızca kopyalıyor ve kendi sitesinde yayınlıyor.

ALINTI YAZILARDA DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR

İnternetteki sitelerden, bloglardan alıntı yapmamanızı tavsiye ederim.
Evinizdeki kitaplardan şu şekilde alıntı yapın:
1- Kaynak belirtin: Filan yayın evinin filan kitabının filanıncı baskısından, filan sayfadan alınmıştır, yazarı filandır diye.
Kitabın başında haklardan bahsedilir. Bu kitap şöyle böyle yayınlanamaz, alıntı yapılamaz vesaire. Bu durumda, eğer dindar biri iseniz, anlayın; adam “hakkımı helal etmiyorum” diyor kısacası. Hem hakkınızda yasal işlemlere baş vurup kendisine tazminat ödemenizi de sağlayabilirler.
2- Aynen alıntı yapmayın: Konuyu tanıtın ve okuyucuları kitabı satın almaya yönlendirin. Aksi takdirde bu da bir hırsızlıktır. İnsanlar sizin sayfanızdan alacağı bilgileri alır ve o kitapları satın alan olmaz.
İnternetteki sitelerden bloglardan illâ alıntı yapmak istiyorsanız:
O yazıyı kısaca tanıtın ve okuyucuları oraya yönlendirin.

Herkes neler yapıyor, ben bir alıntı yapmışım çok mu diyenlere:
Düşünün, herkes böyle düşünse dünyanın hali ne olur? Siz herkese iyi örnek olun ki böylece faziletli davranışlar kıymete binsin. Hırsızlar ve hırsızlara uyanlar utansın.
Sen göz yum, bununla da yetinme, sen de hırsız ol.
Ben de aynen senin gibi yapayım.
Bizi takip edenler de aynen bizim gibi yaparlar.
Onların takipçileri de onları izler.
İyisi mi biz bu gidişe dur deyip en azından kendimiz hırsızlıklar silsilesine dahil olmayalım. Ne zincire bağlanalım ne de bu haksız akımı devam ettirelim.

ALINTI YERİNE DERLEME

Ben bazen yaparım. Yine de faydalandığım yerleri kaynak gösteririm. Derlediğiniz bilgileri kendinize özgü yeni cümlelerle ifade edecekseniz kaynakları belirtmenize gerek. Ama, okuyucuların bilgilere güvenebilmesi açısından kaynak belirtmeniz sitenizin kalitesini, güvenilirliğini ve tercih edilebilirliğini arttıran çok faydalı bir uygulama olur. Özellikle konusunda otorite olan kişilerin yazılarından derleme bilgiler hazırlıyorsanız.

KONU İÇİN GEREKEN ALINTI

Bu olabilir ama bunun için birisinin bütün bir yazısını veya bütün anahtar kelimelerini içeren yazının bir kısmını almak haksızlık olur. Burada alacağınız kısmı çok sınırlı tutup sahibinden onay almayı ve kaynak göstermeyi de ihmal etmeyin.

YABANCI DİLDEN ÇEVİRİ

Bana bu da etik değil gibi geliyor. İzinsiz al, Türkçeye çevir, yayımla! Aslında o kişiye en küçük bir zararınız olmuyor. Çünkü diller tamamen farklı. Kamu yararına olan konularda hiçbir durumda mahsuru yok. Özellikle sağlık konularında batılılar zaten yeni gelişmeleri e-mail ile herkese ücretsiz ulaştırma derdinde.

FİKİR ÇALMAK

Burada iddiada bulunamayız. Aynı gün iki farklı kişi aynı konuda bir şeyler yazıp yayımlayabilir. Birisi diğeri için “Fikrimi çaldı” diyemez. Ama fikir çalmak bazen çok yanlış bir şey. Eğer konuyu insanların yararı için daha iyi şekilde hazırlayacaksanız bunu yapın. Çok daha iyisini yapabileceksiniz yapın. Başka bir açıdan değerlendirecekseniz yapın. Başka bir açıdan yaptığınızda diğer kişinin yazısının linkini de yazınızın bir tarafına iliştirin. Adamın biri bendeki bir çiçek yazımdaki iki resmi almış, aynı başlıkla kendi sitesine eklemiş. Amacı reklam geliri.

“AMA KAYNAK BELİRTİYORUM” BAHANESİ

Kaynak belirtilse bile alıntı yazıların hırsızlıktan farkı yok. Çünkü aynı yazı iki ayrı yerde olduğu zaman Google birisine öncelik tanıyor. Mesela PR 4 olan kaliteli içerikli bir site benim kendi emeğim olan bir yazımı izinsiz almış. Google aramalarında onlardaki yazım ilk sayfanın ilk satırında görünüyor, bendeki yazım ise görünmüyor. Belki sonraki sayfalardadır.
Altına benden alıntı yaptıklarını yazmışlar. Ama bu “yaptıklarının hırsızlık olduğu gerçeğini” değiştirmez. O yazı ile Google’dan bana gelmesi gereken ziyaretçiler onlara gidiyor. Yazımın aldığı reklam gelirleri ona gidiyor, bana değil.
Bu şuna benzer:
Bir dükkânınız var. Başka dükkândan bir mal çalıyor ve altına “Filan kişiden alınmıştır” yazıyorsunuz. Bu durumda, o malı satın alanların verdikleri para gerçek sahibine değil size geliyor. Aynen böyledir.
Başka bir sitedeki bir konuyu illa sitenizde göstermek istiyorsanız çok kısa bir özetini yapın, konunun geçtiği web sayfasının URL’sini yazının altına yazarak okuyucularınızı o sayfaya yönlendirin.